Kabardyno-Bałkaria - Historia i sytuacja polityczna
Tereny dzisiejszej Kabardo- Bałkarii zamieszkiwane są od tysięcy lat. Naukowcy nie są jednak zgodni, skąd przybyli pierwsi mieszkańcy. Wiadomo, że w latach 1242-95 tereny te zostały podbite w wyniku najazdu Mongołów. Zresztą, podobnie jak cały Kaukaz Północny, mieszkańcy Kabardo- Bałkarii musieli ciągle żyć w obawie przed atakami silniejszych sąsiadów, gdyż jest to region o strategicznie ważnym znaczeniu.
Po mongolskiej inwazji tereny te na krótko objęli we władanie Gruzini, następnie Imperium Perskie, a w latach 1516-57 Imperium Osmańskie. Druga połowa XVI wieku to okres, w którym Rosja objęła władzę na tych terenach, zawierając przymierza z żyjącymi na nizinach Kabardyjczykami (poprzez ślub Iwana Groźnego z lokalną księżniczką) oraz tocząc krwawe i długotrwałe walki z Bałkarami w górach (trwały one z różną intensywnością do 1827 roku). Mieszkańcy Kabardo- Bałkarii odzyskali niepodległość na krótki okres w latach 1739-1775. Rosjanie nie rezygnowali jednak z dalszego podboju. Zbudowali na Kaukazie cały szereg fortyfikacji, wycięli część lasów będących często schronieniem dla podejmujących walkę Górali, w dużym stopniu zasiedlili tamtejsze tereny (w szczególności osiedlano tam walecznych Kozaków), w 1870 zakończyli również budowę linii kolejowej łączącej Rostów i Władykaukaz.
W okresie rewolucji bolszewickiej i wojny domowej w Rosji, lokalne narody próbowały ponownie odzyskać wolność ogłaszając niepodległość (podobnie jak inne narody Południowego i Północnego Kaukazu), niestety próby te zostały zdecydowanie stłamszone. Niedługo potem ogłoszono powstanie Autonomicznego Obwodu Kabardo- Bałkarskiego, który w 1936 roku przemianowano na Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.
Okres II Wojny Światowej stworzył kolejną szansę na odzyskanie niepodległości, zwłaszcza, że Niemcy obiecywali wolność i zachęcali, by mieszkańcy Kaukazu powstali przeciwko władzy radzieckiej. Plany niemieckie spełzły na niczym, ich ofensywa na Kaukazie Północnym (w 1942 roku) zatrzymała się około 8 km od Władykaukazu, gdzie wobec ataków radzieckich stopniowo zmuszeni byli do wycofywania się. Mieszkańcy Kaukazu tylko częściowo odpowiedzieli na wezwania do powstania, organizując dywersję na tyłach wojsk radzieckich. W dużo większym stopniu zasilili szeregi Armii Czerwonej walcząc z nazistami. Zresztą Niemcy nie byli szczerzy w swych deklaracjach o niesieniu wolność, co potwierdzają słowa Hitler pisane do jednego ze swoich dowódców: „Górale są z natury bardzo naiwni i lekkomyślni. Łatwiej z nimi pracować niż z innymi narodami“.
Władze radzieckie postanowiły wykorzystać fakt rzekomej „kolaboracji“ do pełnego złamania oporu narodów kaukaskich. W tym celu już w 1943 roku rozpoczęli akcję brutalnych wysiedleń, na zawsze zmieniając strukturę zamieszkania na Kaukazie. Wiosną 1943 roku wysiedlono m.in. ponad 37 tys Bałkarów (zapewne mając w pamięci zdecydowany opór jaki przez wiele dziesiątków lat stawiali okupantom) z czego ponad 1045osób (według oficjalnych danych) było weteranami Armii Czerwonej (!). Rosjanie zmienili również nazwę regionu na Kabardyjska ASRR. Bałkarom na powrót zezwolono dopiero w 1957 roku, przywracając jednocześnie starą nazwę republiki.
Wraz z upadkiem ZSRR, Kabardo-Bałkaria stała się pełnoprawną republiką, a od 1992 jedną z republik związkowych wchodzącą w skład Federacji Rosyjskiej. W ostatnich latach głównym problemem jest niestabilność wywołana kłopotami gospodarczymi (powstałymi wraz z upadkiem ZSRR), załamaniem turystyki, oraz wojnami w sąsiednich regionach- Gruzja, Czeczenia.
W samej republice od wielu lat aktywnie działa islamskie podziemie, o którym najgłośniej było w październiku 2005 roku, gdy bojownicy dużymi siłami zaatakowali stolicę Nalczyk, przejmując na pewien okres całkowitą kontrolę nad miastem. Partyzanci regularnie atakują lokalne struktury porządkowe, czego dowodem jest chociażby zabójstwo wiceszefa Centrum ds. Walki z Ekstremizmem w czerwcu 2011, oraz jednoczesny atak na kilka obiektów w Nalczyku w lutym 2011. Obecnym przywódcą republiki pozostaje powołany na to stanowisko w 2005 roku Arsen Baszyrowicz Kanokow z prokremlowskiej partii Jedna Rosja.
Źródła:
Ch. King, Widmo wolności. Historia Kaukazu, tłum. A. Czwojdrak, Kraków 2010
www.kommersant.com/tree.asp%3Frubric%3D5%26node%3D440%26doc_id%3D-96, 20.10.201
www.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/4338292.stm, 20.10.2011
http://pl.wikipedia.org/wiki/Arsen_Kanokow, 20.10.2011
http://en.wikipedia.org/wiki/Kabardino-Balkaria, 20.10.2011
